اصول در آیکیدو بر اساس اصطلاحات آی کی کای
توجه شود كه، منظور از ايكيو، ني كيو، سان كيو، يون كيو، گو كيو و روكو كيو، فنون اصلي هستند و اين واژه ها را نبايد با درجات اشتباه گرفت.
اي كيو- اصل اول، اوده اوسائه، اوشي تا اوشي، فشار روي بازو يا کنترل بازو ( (Ikkyo
ني كيو- اصل دوم، بر عكس كردن مچ دست، چرخش مچ به سمت داخل، كوته ماواشي، كوته ماكي (Nikyo)
سان كيو- اصل سوم،برگرداندن(كامل) مچ دست به سمت پشت، كوته هينري، شيبوري كيمه ( (Sankyo
يون كيو- اصل چهارم، فشار روي مچ دست، تكوبي اوسائه ( (Yonkyo
گوكيو- اصل پنجم، كوجي اوسائه، اوده نوباشي، كشيدن دست از شانه تا مچ (Gokyo)
روكو كيو- اصل ششم، هيجي کيمه/شيمه/جيمه اوساعه به معنی قفل آرنج، واكي گاتامه به معنی قفل بازو و اوده گاتامه يا اوده هيشيگي به معنی خرد كردن بازو( از شانه تا مچ) است. روکو کيو در سه حالت تقريبا مشابه قابل اجراست. بين نحوه اجرای هيجی کيمه، واکی گاتامه و اوده گاتامه مقداری اندک تفاوت وجود دارد. نحوه رفتار مدارس آی کی دو نسبت به يکديگر در ارتباط با دسته بندی اين سه تکنيک قدری متفاوت است به نحوي که در بعضی از مدارس آی کی دو، واکی گاتامه در دسته بندی روکو کيو قرار می گيرد و اوده گاتامه به عنوان يک تکنيک مجزا دسته بندی می شود. مدارسی نيز هستند که هر سه مورد ياد شده را به عنوان روکو کيو دسته بندی و تمرين می کنند. (Rokukyo)
وازا - فنون
اوكمي- هنر دريافت كردن با بدن، به معناي عمومي یعنی افت زدن ( (Ukemi
بوجوتسو- فنون جنگی و مبارزه ای (Bujutsu)
كومي تاچي- تمرين اشتراكي شمشير به صورت دو نفره ( (Kumitachi
كومي جو- تمرين اشتراكي چوب به صورت دو نفره (Kumijo)
تاچي دوري- خلع سلاح كردن شمشير (Tachi dori)
تانتو دوري- خلع سلاح كردن چاقو ( (Tanto dori
آتمي وازا- فنوني كه به منظور ضربه زدن به نقاط حياطي بدن به كار مي روند (Atemi-waza)
هاناشي وازا/ هازوشی وازا- فنوني كه با گريختن و اجتناب کردن از حمله ها و گرفتن ها انجام مي شود.
(Hanashi-waza/Hazushi waza)
هانمي هان داچي وازا- فنوني كه، "اوكه" در آن ايستاده و "ناگه" نشسته باشد ( Hanmi-handachi waza)
هنكا وازا- تكنيك هاي گوناگون. عوض كردن تكنيكي، از نيمه تكنيكي ديگر( (Henka waza
هيتوري وازا- تمرين با يار نامرئي (Hitori waza)
جو دوري- خلع سلاح كردن چوب (jo dori)
جيو وازا- تمرين فنون به صورت آزاد، معمولا به صورت دسته اي از حملات و فنون انجام مي شود، و با راندوري، كه همه چيز در آن آزاد است، متفاوت است. (Jiuwaza)
كا آشي وازا- فنون ضد حمله يا ضد فن، فن در فن (Kaeshi-waza)
كانستسو وازا- فنون شكستن و جا به جا كردن. درهنر رزمی جودو مرسوم است ( (Kansetsu-waza
كاتامه وازا- فنون تحت كنترل در آوردن (Katame-waza)
كيهون وازا- فنون پايه (Kihon-waza)
ناگاشي وازا- جريان يافتن از يك فن به فن ديگر ( (Nagashi waza
نه وازا- فنوني كه در حالت گلاويز شدن اجرا مي شوند ( (Ne waza
اوجي وازا- دفاع و سپس ضد حمله (Oji waza)
اوسائه وازا- فنون قفلي (Osae waza)
شي وازا- فن بدل ( (Shi waza
سوكاشي وازا- فنوني كه بدون اجازه دادن به فرد حمله كننده در شروع حمله يا گرفتن كامل انجام مي گيرد (Sukashi waza)
سوتمي وازا- فنوني كه با فدا كردن بدن،به انجام مي رسند (Sutemi waza)
سو واري وازا- اجراي فنون توسط اوكه و ناگه هر دو به حالت نشسته ( (Suwari waza
تاچي وازا- اجراي فنون به حالت ايستاده (Tachi waza)
ته وازا- فنون دست. مقابل فنون سلاح (Te-waza)
اوچي وازا- تكنيكهاي ضربه (Uchi-waza)
اوشيرو وازا- اجراي فنون در حالت حمله از پشت (Ushiro-waza)
اوکه وازا- تکنيک های سد کننده ( (Uke-waza
يوکی وازا- تكنيكهاي متحرک و سيال (Uki-waza)
ناگه وازا- فنون پرتابي ( (Nage-waza
ناگه - پرتاب ها
ايريمي ناگه- داخل شدن و پرتاب كردن. فن 20 ساله ( (Irimi nage
آي كي اوتوشي- انداختن با آي كي. ورود به داخل و بلند كردن پاهاي اوكه از پهلو ( (Aiki otoshi
آي كي ناگه- پرتاب كردن با آی کی و بدون ايجاد تماس يا حداقل تماس ممكن (Aiki nage)
جوجي ناگه/ جوجي گارامي- دستان "اوكه" را به صورت بعلاوه در آوردن و پرتاب كردن ( Juji nage,Juji garami)
كايتن ناگه- باز كردن، چرخيدن و پرتاب كردن. يا پرتاب كردن چرخشي. فن به صورت اوچي از داخل و سوتو از خارج و اوموته و اورا اجرا می شود ( (Kaiten nage
كوكيو ناگه- پرتاب كردن با تنفس، تكنيك هاي بسياري از اين نوع وجود دارند ( (Kokyu nage
كوشي ناگه- پرتاب كردن با لگن ( (Koshi nage
كوته گايشي- چرخش كوچك مچ دست، چرخش مچ دست به طرف خارج (Kote gaeshi)
شيهو ناگه- پرتاب كردن در چهار جهت ( (Shiho nage
تن چي ناگه- پرتاب بهشت و زمين ( (Tenchi nage
ماكي اوتوشي- ناگه روي يك زانو نشسته و اوكه را از روي شانه اش پرتاب مي كند ((Maki otoshi
سومي گايشي- پرتاب به كنار (Sumi gaeshi)
سومي اوتوشي- انداختن به كنار ((Sumi otoshi
تاي آتاري اوچي اوتوشي- حمله يوكومن اوچي، داخل شدن و سد كردن، كه اوكه به سمت عقب پرتاب مي شود. ((Tai-atari uchi otoshi
اوشيرو اودوروشي- پائين كشيدن از پشت (Ushiro udoroshi)
گانسكي اوتوشي- يکی از حالت های اجرای کوشی ناگه از استقرار ايستاده است. در اين حالت ناگه در پشت اوکه قرار می گيرد و با يک دست پشت يقه اوکه را گرفته و کوشی ناگه را اجرا می کند.
( Ganseki otoshi)
كاتا گاتامه- حالتي از كايتن ناگه، كه شانه" اوكه" قفل شده و مستقيم به سمت زمين هدايت مي شود. ((Katagatame
كوكيو دوسا- در حالت سيزا با استفاده از قدرت تنفس جا به جايي صورت دادن ((Kokyu dosa
عمومي
آی- هماهنگی، وحدت، عشق ( (Ai
آی کی- ترکيب شدن کی، يکی شدن کی (Aiki)
آي كي دو- راه و سلوك هماهنگي با نيروي كهكشاني، هنر هماهنگي و صلح با خلقت، هنر صلح و عشق ((Aikido
اوچي دشي- شاگرد مقيم يا شبانه روزي (Uchi deshi)
اوهايو- صبح به خير (Ohayo)
اوياسومی- شب به خير ((Oyasumi
بودو- سلوك و طريقت رزمي ((Budo
دوجو- مكان تمرين راه و طريقت، در حالت عمومي، مكان تمرين هنر رزمي متداول ((Dojo
دوجی- همزمان (Doji)
زان شين- بيداری بدن، در حالت آگاهي معنوي، متعادل و روحاني قرار گرفتن (Zanshin)
كي آي- فريادي براي تمركز انرژي يك شخص، فرياد زندگاني، بهتر است اين فرياد با جيغ كشيدن اشتباه نشود. (Kiai)
ساتوري- به نور رسيدن، اشراق ((Satori
ميسوگي- اخلاص جسم و روح كه به روشهاي مختلفي انجام مي شود ((Misugi
موسوبي- تمام كردن، تركيب شدن، ممزوج شدن، تعامل (Musubi)
شوگيو- تمرين كردن. مستمر تمرين كردن ((Shugyo
تاتامي- تشك تمريني (Tatami)
"اوكه"،"يوكي "- حمله كننده يا شخصي كه فن را دريافت مي كند (Uke)
"ناگه"،"ناگي"- دفاع كننده يا شخصي كه فن را اجرا مي كند ((Nage
بوكن- شمشير چوبي ((Bokken
بوكوتو- شمشير چوبي ((Bokuto
بو- چوب 6 فوتي ((Bo
جو- چوب كوتاه در حدود 120 سانتيمتر یا 4 فوت ((Jo
شيناي- شمشير از جنس ني، مخصوص روش رزمی كندو ((Shinai
هينري- يك چرخ، پيچاندن (Hineri)
فوتاری- دو نفر ((Futari
اونينزو- سه نفر (Ohninzu)
ايدوري- فنوني كه از حالت سيزا انجام مي شوند ((Iddori
ايريمي- داخل شدن. داخل شدن معنوي و فيزيكي ((Irimi
كايتن- چرخش، باز كردن و چرخيدن ((Kaiten
كايتن جوكي- محور چرخش در يك تكنيك ((Kaiten-juki
كان- الهام، شم ((Kan
كارامه- در بند كردن, دستگير كردن ((Karame
كارامي- درگيري ((Karami
کامی- خداوند (Kami)
کوبان وا- عصر به خير ((Koban wa
کونيچي وا- بعدالظهر به خير (Konichi wa)
کوداسای- خواهش می کنم (Kudasai)
کی- انرژی زندگی (Ki)
کيمه- پايان/ با قدرت و وقار (Kime)
كيهون- پايه و اساس ((Kihon
کيکو- تمرين ((Keiko
كوكيو- تنفس ((Kokyu
كوكيو هو- تمرين تنفس ((Kokyu-ho
كوكورو- روح، اراده و تصميم، قلب، قصد و حالت رفتاري ((Kokoro
كوكورو گامائه- رفتار ذهني ((Kokoro-gamae
كوكوتسو- تكيه كردن به عقب ((Kokutsu
كوريو- سبك قديمي و سنتي ((Koryu
كوشين- جهش كردن براي حمله ((Kushin
كوشينوكه- جا خالي دادن از يك حمله ((Kushinuke
گو نو سن- هدايت مهاجم و حمله او به طرف اجرای حرکاتی که به سود خود است و سپس اتمام حرکت به شيوه و تکنيک مورد نظر خود. حرکات و فنون گول زننده و تبديلی جزو اين حالت می باشند. (Go-no-sen)
گاکه/کاکه- حمله ((Gake/ Kake
مآآي- فاصله مناسب ((Maai
مآ ا نو سن- گرفتن ابتكار عمل دقيقا در زماني كه حمله كننده به فكر حمله ميافتد (Mae-no-sen)
ماكي- محصور كردن, دور چيزي را احاطه كردن (Maki)
ماواشي- يك چرخش, يك برگشت (Mawashi)
موكوروكو-يك سري از فنون ((Moku roku
موكوسو- مديتيشن، تمركز ((Mokuso
مونن موشين- حمله كردن بدون وجدان يا ترحم ((Munen mushin
ناگاشي- جريان، سياليت ((Nagashi
نو- قسمتي از جمله كه تعلق را مي رساند ((No
اوسائه- فشار وارد كردن ((Osae
راندوري- روش آزاد، تمرين به صورت آزاد ((Randori
ري گي- آداب و رسوم (Reigi)
ريتسو ري- احترام ايستاده ((Ritsurei
ساباكي- حركت ((Sabaki
سان- آقا (San)
سان كاكو- مثلث ((Sankaku
سايونارا- خداحافظ ((Sayonara
سن- ابتكار عمل، قبل، پيش از، در اعداد "هزار" است ((Sen
سن نو سن- در اختيار گرفتن ابتكار عمل قبل از شروع حمله. از هدف مهاجم آگاه شدن و قاصعانه حمله کردن، با در نظر گرفتن زمانبندی درست و زان شين ((Sen-no-sen
سنته- شخصي كه ابتكار عمل را به دست مي گيرد (Sente)
سومی ماسن- معذرت مي خواهم (Sumimasen)
سوبوری- حرکت با تکرار ((Suburi
شيكو- روي زانوها مستقر شدن و راه رفتن ((Shikko
شين شين- ذهن و بدن ((Shinshin
شين شين شوگيو- تمرين دادن ذهن و بدن ((Shinshin shugyo
شين شين تويتسو- متحد كردن ذهن و بدن ((Shinshin toitsu
شو- كوچك ((Sho
شوشين- ذهن فرد مبتدي ((Shoshin
تاي آتاري- تماس بدن ((Tai-atari
تاي چيكارا- قدرت خارجي. قدرت فيزيكي و عضلاني (Tai-chikara)
تاي ساباكي- حركت بدن ((Tai sabaki
تاي جوتسو- هنر بدني، مثل آي كي دو. (jutsu Tai)
تاي نو هنكا- عكس كردن وضعيت بدن، مثل تنكاي، تنكان و كايتن آشي ((Tai-no-henka
تنكان- چرخش (Tenkan)
ته ساباكي- حركت دست (Tesabaki)
اوچيما- فاصله ايكه با برداشتن يك قدم بتوان به نفر مقابل ضربه زد (Uchima)
اوچيماتا- فضاي داخل پرتاب (Uchimata)
يو- اصل مثبت طبيعت ((Yo
زنتاي- كل و تمام (Zentai)
فوكوشيكي كو كيو- تنفس شكمي (Fukushiki-kokyo)
ايبوكي- روش تنفسي كه با بازدم طولاني همراه است و در ادامه با يك سرفه سريع،ششها تميز مي شوند ( Ibuki)
اين ايبوكي-تنفس دروني (In-ibuki)
نوگاره- روش تنفسي كه با بازدم طولاني و دم خيلي سريع همراه است (Nogare)
واکاريماسن- من متوجه نمي شوم ((Wakarimasen
ريتسو ذن- مديتيشن ايستاده (Ritsuzen)
يو اينبوكي- تنفس خارجي (Yo-inbuki)
ُا-بزرگ ((O
روش هاي رزمي (مسلح و غير مسلح)
آي كي دو- راه و سلوک هماهنگی با نیروی کهکشانی، هنر هماهنگی و صلح با خلقت، طریقت صلح و عشق (Aikido)
كاراته دو- راه دفاع با دست خالي (Karate do)
كندو- شمشير زني مسابقه اي در ژاپن با استفاده از شيناي (Kendo)
جودو- راه و روش نرمي (Judo)
ناگيناتا دو- روش تبرزين ژاپني ((Naginatado
ياري جوتسو- هنر رزم با نيزه ((Yarijutsu
اي آي دو- روش كشيدن شمشير از غلاف و برش همزمان، روش حضور در لحظه حال (Iaido)
جو جو تسو- هنر بدني. سيستم بدون سلاح ساموراييها ((Jujutsu
كيو دو- راه و طريقت كمان ((Kyudo
كن جوتسو- شمشير زني مبارزه اي. شمشيري كه قبلا از غلاف خارج شده است. (Kenjutsu)
تانتو جوتسو- روش مبارزه با چاقو (Tantojutsu)
نينجوتسو- هنر نامرئي بودن ((Ninjutsu
سومو- كشتي سنتي ژاپني ((Sumo
تاچي اويو گي- شنا ( Tachi oyogi)
جوبا جوتسو- اسب سواري ((Jubajutso
جو/ بو/ تانبو جوتسو- هنر كار با چوب 4 فوتی/ 6 فوتی و چوب کوتاه (Jo/Bo/Tanbu Jutso)
جو دو- راه و طريقت كار با چوب 4 فوتي (Jodo)